vũ trụ luận
Định nghĩa
- Danh từ:
- Học thuyết về nguồn gốc và cấu trúc của vũ trụ: "vũ trụ luận" là một nhánh của triết học hoặc khoa học nghiên cứu về sự hình thành, phát triển và quy luật vận hành của toàn bộ vũ trụ.
- Quan niệm tổng thể về vũ trụ: "vũ trụ luận" cũng chỉ một hệ thống tư tưởng, tôn giáo hoặc huyền thoại giải thích bản chất và trật tự của vũ trụ.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Vũ trụ luận của Aristotle dựa trên mô hình địa tâm. (Học thuyết về vũ trụ của Aristotle cho rằng Trái Đất là trung tâm.)
- Vũ trụ luận hiện đại dựa vào thuyết Big Bang. (Quan niệm khoa học ngày nay về nguồn gốc vũ trụ dựa trên vụ nổ lớn.)
- Các nền văn minh cổ đại đều có vũ trụ luận riêng. (Mỗi nền văn minh xưa đều có cách giải thích riêng về vũ trụ.)
Các cách sử dụng nâng cao
"vũ trụ luận học": ngành học chuyên nghiên cứu về vũ trụ luận.
- Vũ trụ luận học kết hợp giữa vật lý và triết học. (Ngành học này sử dụng kiến thức từ cả hai lĩnh vực để hiểu vũ trụ.)
"vũ trụ luận tôn giáo": quan niệm về vũ trụ trong khuôn khổ tín ngưỡng.
- Vũ trụ luận tôn giáo thường mô tả vũ trụ do thần linh sáng tạo. (Các tôn giáo thường giải thích nguồn gốc vũ trụ qua hành động của thần thánh.)
Biến thể và từ gần giống
Vũ trụ (danh từ): không gian bao la chứa mọi vật chất và năng lượng.
- Vũ trụ rộng lớn vô tận. (Không gian vũ trụ không có giới hạn.)
Vũ trụ quan (danh từ): cách nhìn nhận, quan điểm về vũ trụ và vị trí của con người trong đó.
- Vũ trụ quan của người phương Đông khác với phương Tây. (Cách hiểu về vũ trụ giữa hai nền văn hóa có sự khác biệt.)
Từ đồng nghĩa
- Vũ trụ học: ngành khoa học nghiên cứu về vũ trụ, thường được dùng thay thế cho "vũ trụ luận" trong ngữ cảnh hiện đại.
- Cosmologie (từ mượn tiếng Pháp): thuật ngữ chuyên ngành tương đương với "vũ trụ luận" trong khoa học.
Thành ngữ liên quan
- Vũ trụ luận bao la: quan niệm cho rằng vũ trụ là vô tận và phức tạp.
- Vũ trụ luận bao la khiến con người cảm thấy nhỏ bé. (Quan niệm về sự rộng lớn của vũ trụ làm con người ý thức được sự khiêm tốn của mình.)